मधमाशीच्या आकाराचा रोबो बनविण्याच्या प्रकल्पावर काही शास्त्रज्ञ सध्या काम करत आहेत. आव्हानात्मक असणारा हा प्रकल्प पूर्ण होण्याच्या मार्गावर आहे. या रोबोटिक माश्‍यांची फौज वापरून माणसाला जिथे पोचणे शक्‍य होणार नाही, तिथे या माश्‍या पाठवून महत्त्वपूर्ण कामे त्यांच्याकडून करून घेता येणार आहेत. काही वर्षांपूर्वी "कॉलनी कोलॅप्स डिसऑर्डर'मुळे अमेरिकेतील मधमाश्‍यांची पोळी नाहीशी व्हायला लागली.

अमेरिकेच्या सुरक्षेबद्दल बोस्टन येथील बॉम्बस्फोटानंतर पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. सुरक्षा यंत्रणा आणखी बळकट करण्यासाठी अमेरिकेतील प्राध्यापक मिलिंद तांबे यांनी गेम थिअरीचा वापर करून "आर्मर' यंत्रणा विकसित केली आहे. ही यंत्रणा भारतात वापरता येईल का, या दृष्टीने तांबे यांची मुंबई पोलिसांशीही बोलणी सुरू आहे.

मोबाईल फोनचा सध्याचा आवाज लवकरच बदलणार आहे. सध्या फोनवर बोलताना आपल्या आवाजाबरोबर नको ते आवाज मिसळून ते पलीकडच्या व्यक्तीला विनाकारण ऐकायला लागतात. नव्या "हाय डेफिनीशन व्हॉइस' या तंत्रज्ञानामुळे हे होणार नाही. मोबाइल फोनने गेल्या काही वर्षांत प्रचंड प्रगती केली आहे. जुन्या प्रकारचे फोन जाऊन घराघरात स्मार्ट फोन आले आहेत. फोनवरून फोटो काढणे आता अतिशय साधी गोष्ट झाली आहे.

इंटरनेटच्या उदयापासूनच डिजिटल चलनाविषयी चर्चा सुरू झाली होती. नोटा-नाण्यांऐवजी इंटरनेटवरून पैसे कसे देता येतील याबद्दल पर्याय सुचवले जात होते. डॉलर्स-रुपयापेक्षा वेगळे चलनही शोधले जात होते. पण उत्तर मिळत नव्हते. अखेर 1 नोव्हेंबर 2008 रोजी सातोशी नाकामोटो या माणसाने डिजिटल चलनाविषयी एक शोधनिबंध प्रसिद्ध केला आणि जगाला बिटकॉइन हे डिजिटल चलन मिळाले... इंटरनेटच्या उदयापासूनच लोकांमध्ये डिजिटल चलनाविषयी चर्चा सुरू झाली होती.

नासा, इस्रो आणि इतर देशांतील सरकारी संस्थांमार्फतच आतापर्यंत अंतराळात जाता येत होते मात्र आता खासगी कंपन्याही या क्षेत्रात उतरू लागल्या आहेत. अमेरिकेतील "स्पेस एक्‍स' ही त्यांपैकीच एक. यापुढच्या काळात खासगी कंपन्यांची या क्षेत्रातील मक्तेदारी वाढण्याची शक्‍यता आहे. अवकाश तंत्रज्ञान हे अतिशय कठीण आणि खार्चिक मानले जाते.

संगणकाच्या "बुद्धीचा' वापर करून काय करामत घडवू शकतो, हे आयबीएमच्या वॉटसनमुळे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे. कॅन्सरचा रुग्ण बरा होण्यासाठी त्याच्यावर उपचार काय करायचे, हे काम वॉटसन आता करणार आहे. वॉटसन या अनोख्या प्रणालीविषयी - "आयबीएम'चा वॉटसन पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. "आयबीएम'ने नुकत्याच केलेल्या घोषणेनुसार वॉटसन आता डॉक्‍टरांना वेगवेगळ्या कॅन्सरची ट्रिटमेंट निवडायला मदत करणार आहे.

इलेक्‍ट्रॉनिक गॅझेट चालण्यासाठी हवे असते चार्जिंग. हे चार्जिंग होण्यासाठी वायरींचे जंजाळ सांभाळावे लागते. तसेच प्रत्येक गॅझेट्‌सचे कनेक्‍टरदेखील वेगवेगळे असतात. या त्रासातून मुक्त करण्यासाठीच आले आहेत, वायरलेस चार्जर! आपल्याला मोबाईल चार्ज करायचा असतो आणि ऑफिसात दुसऱ्याकडे कुठलातरी दुसऱ्या कंपनीचा चार्जर असतो. मग अशा वेळेला तो चार्जर चालत नाही. बहुतेक सर्वच कंपन्या आजकाल "यूएसबी चार्जर' वापरतात.

एखाद्या पानावर आपल्याला हवा तो मजकूर, हव्या त्या रंगात "प्रिंट' करता येतो, एवढेच प्रिंटरचे काम आपल्याला माहीत होते परंतु आपल्याला हवी ती वस्तू "प्रिंटर'च्या मदतीने तयार करता येणे, हे आता शक्‍य झाले आहे. प्रिंटिंग क्षेत्रातील "थ्रीडी' या नव्या क्रांतीबद्दल... अचानक एक दिवस घरी पाहुणे येतात. घरात फक्त सहाच कपबशा आहेत आणि पाहुणे आठ आहेत. मग तुम्ही आपल्या थ्रीडी प्रिंटरकडे वळता आणि उरलेल्या दोन कपबशा चक्क "प्रिंट' करता..

जगभरात प्रसिद्ध असलेला "कंझ्युमर इलेक्‍ट्रॉनिक्‍स शो - 2013' 8 ते 10 जानेवारीदरम्यान लास व्हेगास इथे पार पडला. जगातील कानाकोपऱ्यातील विविध कंपन्या या शोमध्ये सहभागी होऊन आपली उत्पादने "लॉंच' करतात. या प्रदर्शनातील उत्पादने भारतात उपलब्ध होण्यासाठी थोडा कालावधी लागेल. तंत्रज्ञान भविष्यात कोणत्या दिशेला जाईल, याचा अंदाज या प्रदर्शनावरून नक्कीच बांधता येऊ शकेल.

गुगल ग्लास येतो आहे, हे सगळ्यांना माहीत आहेच. तंत्रज्ञानाच्या या अनोख्या आविष्काराचा प्रत्यक्ष अनुभव घेण्यासाठी काही दिवस वाट पाहावी लागणार आहे. 80 च्या दशकात सुरू झालेल्या वेअरेबल कॉम्प्युटरच्या या नव्या आविष्काराविषयी...

जीपीएस तंत्रज्ञान आज आपल्या हातातल्या मोबाईलमध्ये आलेले आहे. जीपीएस तंत्रज्ञानामुळे रस्ता शोधण्यापासून ते अगदी युद्धाची व्यूहरचना करण्यापर्यंत अनेक गोष्टी सुकर झाल्या आहेत. या तंत्रज्ञानाविषयी... पत्ता हातात आहे पण तिथे जायचे कसे? मोठ्या शहरात सर्वत्र माणसे असतात. तिथे गाडी थांबवून कोणालाही विचारता येते.

ई-बुक रीडर आता ही काही नवी गोष्ट राहिलेली नाही. पुस्तके ई स्वरूपात येण्यासाठीची प्रक्रिया काही दिवसांत घडली नाही. 40 वर्षांपूर्वी तसे प्रयत्न सुरू झाले, तेव्हा कुठे हे तंत्रज्ञान इतक्‍या सोप्या पद्धतीने आपल्या समोर येऊ शकले. कसा झाला ई-बुक रीडरचा प्रवास? इंग्लंडमधल्या ऍमेझॉन डॉट कॉमने 2012च्या मध्यावर ई-पुस्तकांच्या खपाने कागदी पुस्तकांच्या खपाला ओलांडल्याचे जाहीर केले.

पेट्रोल-डिझेलच्या किमती वाढल्या आहेत दुसऱ्या बाजूला पर्यावरण जनजागृतीतही वाढ झाली आहे. या दोन्ही बाबींचा विचार करता इलेक्‍ट्रिक कार हा अत्यंत वाजवी असा पर्याय आहे. संध्याकाळी ट्रॅफिकच्या वेळी गाड्यांनी भरलेल्या रस्त्यावर उभे राहिल्यावर आपल्या चेहऱ्यावर काळा थर पसरतो. हा थर असतो गाड्यांच्या नळकांड्यातून हवेत सोडल्या जाणाऱ्या विविध वायूंमधील काजळीचा. नायट्रोजन ऑक्‍साइड, कार्बन मोनॉक्‍साइड आणि इतर काही वायू लाखो गाड्या दिवसभर ओकत असतात.

तुम्ही कुठेतरी रस्त्यातून जात असता आणि अचानक फार पूर्वीची ओळख असलेलं कुणीतरी दिसतं. दोघंही घाईत असता, गप्पा मारायला वेळ नसतो, म्हणून मग एकमेकांच्या मोबाईल नंबरची देवाण घेवाण होते. व्यावसायिक ओळखी असतील, तर व्हिजिटींग कार्डाची देवाण घेवाण होते. एकमेकांना कार्डे देऊन तुम्ही आपआपल्या दिशेला जाता. आता ह्याच गोष्टीत थोडासा बदल करु.

अवजड आणि महाग कॉम्प्युटर मागे पडून आता लॅपटॉप्स, टॅब्लेट्‌सचा जमाना आला आहे. मोबिलिटी, बॅटरी बॅकअप व वायरींच्या जंजाळापासून सुटका यामुळे युवा वर्गाला ही गॅझेट्‌स भुरळ घालत आहेत. संगणक क्षेत्रात गेल्या तीन-चार वर्षांमध्ये तंत्रज्ञानाबरोबरच बदलत्या ट्रेंडचीही गती झपाटल्यासारखी आहे. टिळक रस्त्यावर 2006 मध्ये "माय कॉम्प्युटर शॉपी' हे आमचे दुकान सुरू झाले.

चित्रपटगृहात जाऊन सिनेमा पाहण्याची मजा काही वेगळीच. "फिल्म', पाहणे हा एक रूढ आता झालेला शब्द. आता काळाच्या ओघात "सेल्युलॉइड फिल्म'ची जागा डिजिटल तंत्रज्ञान घेऊ लागलेले आहे. चित्रपटचा जेव्हा शोध लागला, तेव्हा ते चित्रपटगृहात प्रदर्शित केले जात नसत. डब्यासारख्या एका उपकरणाला डोळा लावून ते बघावे लागत. मोठ्या थिएटर्समध्ये ते प्रदर्शित करणे आर्थिकदृष्ट्या अधिक फायदेशीर आहे, असे लक्षात आल्यानंतर 1894 मध्ये व्यावसायिक चित्रपटाचा पहिला शो झाला.

रोजच्या रोज नवे तंत्रज्ञानात तयार होते पण ते आपल्यापर्यंत येते ते निरनिराळ्या वस्तूंच्या माध्यमातून. आपण वापरत असलेली वस्तू नव्या तंत्रज्ञानामुळे आणखी "अपडेट' झालेले असते. अपडेट झालेली अशीच काही नवी गॅजेट्‌स.   नोकिया आशा 303 भारतीय बाजारपेठेचा विचार करून खास भारतीयांसाठीच बनविलेली नोकियाची "आशा' ही सीरिज आहे. कमी किमतीत भरपूर सुविधा हेच "आशा'चे वैशिष्ट्य आहे. स्क्रीन - 2.6 इंच रेझिस्टीव्ह टचस्क्रीन कॅमेरा - 3.

भारताजवळच्या देशांचे लष्करी सामर्थ्य दिवसेंदिवस वाढतेच आहे. आपण महासत्ता होण्याच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे बोलले जात आहे पण आपले लष्कर भविष्यासाठी सज्ज आहे का? कोणत्याही देशाची सुरक्षितता देशांतर्गत लष्करावर अवलंबून असते आणि लष्कराचे बरेचसे मनोधैर्य देशभक्तीसोबत हाती असणाऱ्या उपकरणांवरही अवलंबून असते. भारतीय लष्कर जगात नवव्या क्रमांकाचे समजले जाते.

माणसे जेव्हा आमनेसामने युद्ध करत, तेव्हा चांगले सैनिक ज्या बाजूला जास्त असतील तो गट जिंकणार, असेच मानले जायचे. आजचे चित्र मात्र पूर्णपणे बदलले आहे. ज्या गटाकडील तंत्रज्ञान सरस तोच या आधुनिक युगात जेता ठरणार आहे. काय आहे हे तंत्रज्ञान?  अमेरिकेचे अत्याधुनिक सुरक्षाविषयक प्रकल्प बघणारी संस्था (DARPA) जगातील एक प्रमुख लष्करी संस्था आहे.

प्रत्येकाला पैसा प्रिय असतो मात्र रांगेत उभे राहून पैसे भरणे-काढणे, खरेदी करताना ते मोजून देणे या तशा वेळखाऊ आणि अडचणीच्या वाटणाऱ्या गोष्टी. डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे हे सगळेच सोपे झाले आहे. हळूहळू कागदी पैशांची जागा डिजिटल पैसा घेत आहे. काय आहे हे तंत्रज्ञान? आपले हक्काचे पैसे बॅंकेत भरणे वा काढणे या दोन्हीही गोष्टी वेळखाऊ आहेत. एटीएम आल्यानंतर ही परिस्थिती जरा सुधारली.

शिक्षणक्षेत्र, कॉर्पोरेट प्रेझेंटेशन, निवडणूक किंवा घरगुती व्हिडिओ. माहितीच्या प्रसारासाठी, मनोरंजनासाठी एलसीडी प्रोजेक्‍टरचा वापर वाढताना दिसतो आहे. कोणतीही प्रतिमा मोठ्या पडद्यावर पाहणे आपल्याला नेहमीच आवडते. प्रेक्षकांना गुंगवून टाकणारी अद्‌भुत दृश्‍ये असणाऱ्या चित्रपटांची जाहिरात करताना "प्रत्यक्ष पडद्यावर पाहा' असे काही वर्षांपूर्वी हमखास लिहिलेले असायचे.

कृष्णाकांठ रोहन प्रकाशन, पुणे विशेष जन-आवृत्ती पाने ः 316 किंमत ः 160 रुपये महाराष्ट्राच्याच नाही, तर देशाच्या राजकीय कारकिर्दीतील मोठे नेते, यशवंतराव चव्हाण. त्यांच्या जन्मशताब्दी वर्षाच्या निमित्ताने रोहन प्रकाशनातर्फे "कृष्णाकांठ' या यशवंतराव चव्हाण यांच्या आत्मचरित्राची नवीन आवृत्ती प्रकाशित केली आहे. जडणघडण, वैचारिक आंदोलन आणि निवड अशा तीन दीर्घ प्रकरणांमध्ये हे आत्मचरित्र विभागले आहे.

फ्रेंच स्थापत्यशास्त्राचा प्रभाव असलेले पॉंडिचेरी हे एक सुंदर शहर आहे. येथील समुद्रकिनारा, महर्षी अरविंद यांचा आश्रम हे आवर्जून पाहण्यासारखे आहे. चेन्नईहून निघाल्यावर पॉंडिचेरीला पोचायला काळोख झाला. समुद्राकाठी असलेल्या रिसॉर्टमध्ये, दिवे गेले असल्याने अंधारच होता. रेस्टॉरंटला जोडून असणाऱ्या गच्चीतून समोर अस्वस्थपणे उसळणाऱ्या बंगालच्या उपसागराच्या लाटांचा घनगंभीर आवाज येत होता. महाबलीपुरमला दिसलेला निळा-हिरवा समुद्र आता काळसर दिसत होता.

तंत्रज्ञानामुळे सुधारणा झाली नाही, असे कोणतेही क्षेत्र राहिलेले नाही. नवनवे तंत्रज्ञान व रोबोटिक्‍सच्या वापराने वैद्यकीय क्षेत्रातदेखील येत्या काळात मोठे बदल घडून येतील. कोणते असतील हे बदल? 5 मे 2012, स्थळ ः नामवंत सर्जनचे क्‍लिनिक. सर्जन रुग्णाला पोटाच्या ऑपरेशनबद्दल माहिती देत आहेत. "" तुमच्या पित्ताशयात खडे झाले आहेत, एक सोपे ऑपरेशन करून ते आपण काढणार आहोत. पोटावर उजवीकडे एक छेद घेऊन...

छापील पुस्तकांच्या जमान्यात इ-बुक रीडर या नव्या तंत्रज्ञानाने प्रवेश केला आहे. एका पुस्तकासारख्या या बुकमध्ये सगळे ग्रंथालय "साठविता' येऊ शकते. शिवाय लहान मोठ्या "फॉन्ट'मध्येही वाचन करता येणे शक्‍य होते. छापील पुस्तकांचे "वजन' कमी करणाऱ्या या इ-बुक्‍स तंत्रज्ञानाविषयी. गेल्या शतकात कागदावर छापलेल्या शब्दांनी आपल्या सगळ्यांच्याच मनावर राज्य केले.

लाइव्ह मैफली, कार्यक्रमांपासून सुरू झालेला संगीताचा प्रवास आता डिजिटलायझेशनकडे चालला आहे. जगाच्या एका कोपऱ्यातील संगीत आता दुसऱ्या कोपऱ्यापर्यंत सहज पोचते. तंत्रज्ञानाच्या क्रांतीमुळे हा प्रवास सोपा झाला आहे.     संगीताचा फ्लॅशबॅक टेलिफोनच्या शोधामध्ये आजच्या आधुनिक संगीताची पाळेमुळे आहेत असे म्हटले, तर आपल्याला आश्‍चर्य वाटेल. मुळात टेलिफोनचा शोध लागला, तेव्हा रेकॉर्डिंगच्या कोणत्याच सोयी उपलब्ध नव्हत्या.

आजची स्त्री अनेक आघाड्यांवर काम करत असते. अशा वेळी तिच्या मदतीला असलेली भरवशाची आणि प्रिय सखी म्हणजे स्कूटर ! आज स्त्री असो, वा पुरुष. प्रत्येकाचेच जीवन अधिक वेगवान होते आहे. स्त्रियांना तर या वेगाचा अधिकच ताण येतो, कारण व्यावसायिक जबाबदाऱ्यांबरोबरच त्यांच्यावर कौटुंबिक जबाबदाऱ्याही तुलनेने अधिक असतात. अशावेळी दररोज हक्काचे वाहन असणे सोयीचे वाटते.

गूगल आणि ऍपल यांच्याबरोबरच्या वाढत्या स्पर्धेमध्ये मायक्रोसॉफ्ट टिकाव धरू शकेल का? यावर्षी येणाऱ्या नव्या विंडोज 8 या नव्या आवृत्तीत नेमके नवे काय आहे ?   ऑफिस किंवा घरातला मोठा डेस्कटॉप कॉम्प्युटर असो, की लॅपटॉप आजतरी विंडोजशिवाय पर्याय नाही. कॉम्प्युटर कोणत्याही कंपनीचा असो, प्रत्येक स्क्रीनवर विंडोजचे बोधचिन्ह झळकल्याशिवाय वापराची सुरवात होतच नाही. पूर्वी कॉम्प्युटर वापरणे क्‍लिष्ट होते.

ऍपलचे नवे उत्पादन कधी येणार, "ऍपलप्रेमी' जगभर वाट पाहात असतात. ऍपलने आयपॅड 3 नुकताच लॉंच केला आहे. त्यात नवीन काय आहे? ऍपल म्हणजे नवनवीन तंत्रज्ञान असे समीकरण गेल्या पाच वर्षांत रूढ झालेले आहे. स्टीव्ह जॉब्जच्या अनपेक्षित मृत्यूनंतर ऍपलचे भवितव्य काय, असा प्रश्‍न गॅजेट्‌स वापरणाऱ्या (आणि न वापरणाऱ्यांनासुद्धा) पडला होता. ऍपलने "आयपॅड 3' या नावाने ओळखला जाणारा नवा टॅब्लेट पीसी आणून या प्रश्‍नाचे खणखणीत उत्तर दिलेले आहे.

"अगं, मी ऑनलाइन स्टोअरमध्ये मोबाईल फोन खरेदी करून 4,000 रुपये वाचवले' यासारखे संवाद आपल्याला आता सर्रास ऐकू येतात. ऑनलाइन शॉप किंवा ई-स्टोअर म्हणजे नेमके आहे तरी काय? इंटरनेटने गेल्या दशकात सर्व काही बदलून टाकले. आपले काम, बॅंकेचे व्यवहार, संपर्काच्या पद्धती या तर बदलल्याच पण इतकेच नाही तर सोशल नेटवर्किंगच्या माध्यमातून आपल्याला नवनवीन मित्र मैत्रिणीदेखील जॉईन होऊ लागले. आता तरुणांमध्ये नवा "ट्रेंड' आहे, तो वस्तू इंटरनेटवरून खरेदी करण्याचा.