प्रभाव टाकणे

संदीप नूलकर
सोमवार, 13 एप्रिल 2020

शब्दाशब्दांत
माहिती असलेल्या-नसलेल्या असंख्य शब्दांविषयी बरेच काही...

काय सांगताय काय!
‘Period’ हा शब्द आपण काही संदर्भांमध्ये ऐकला असेलच. ‘कालखंड’ या अर्थाने त्याचा प्रामुख्याने उपयोग केला जातो. जसे ‘They used to live abroad during that period.’ बायकांच्या मासिक पाळीलापण ‘Period’ असे म्हटले जाते. शिक्षकाने घेतलेल्या तासालापण आपल्याकडे ‘Period’ असेच म्हणतात.
परंतु, अमेरिकन लोक ‘Period’ या शब्दाचा फारच वेगळ्या अर्थाने उपयोग करतात. ‘I said you are not going to the party and that is final, period!’ खरे तर अमेरिकन इंग्रजीमध्ये ‘full stop’ ला ‘Period’ असे म्हणतात. वरील वाक्य लिहिताना ‘final’ नंतर आपण जो ‘full stop’ दिला असता, तो अमेरिकन लोक बोलताना म्हणतात. ‘मी जे काही सांगितले ते किंवा सांगितल्याप्रमाणेच व्हायला पाहिजे आणि त्याबाबत कुठलीही चर्चा होऊ शकत नाही’ अशा अर्थाने ते ‘Period’ या शब्दाचा उपयोग करतात.

आहेत असेही काही शब्द! 
शब्द : Stormtrooper (noun) 
उच्चार : स्टॉर्मट्रूपर
व्युत्पत्ती : From ‘storm’ and ‘trooper’ 
अर्थ : A vigorous advocate or defender of a cause, एखाद्या मुद्द्याला पाठिंबा देणारी व्यक्ती.
वापर : The present government is hoping that its mass 
outreach would help create more stormtroopers.

शब्द : Lynch (verb) उच्चार : लिंच
व्युत्पत्ती : From Lynch law (1811), in reference to such activity, which was likely named after William Lynch of Pittsylvania, Virginia, who led a vigilance committee to keep order there during the Revolution. Other sources trace the name to Charles Lynch, a Virginia magistrate, who fined and imprisoned Tories in his district.
अर्थ : To kill someone for an alleged offense without a Legal trial. कायदेशीर कारवाईशिवाय तथाकथित गुन्ह्यासाठी मारून टाकणे.
वापर : The mob lynched the poor man on the mere 
suspicion that he stole money.

परदेशी पाहुणे 
चिका : The English language has borrowed the word ‘Chica’ from Spanish. It means ‘a girl or young woman.’         
वापर : You go chica! You are some woman.

वा! वा! वाक्‌प्रचार 
‘Be the marrying kind’ (generally used  
with the negative) म्हणजे ‘To be the kind of person who is likely or inclined to marry, लग्न करण्यामध्ये विश्वास असलेली व्यक्ती.’
वापर : It’s surprising that we even got married. My wife was not the marrying kind.

‘Kiss of death’ म्हणजे ‘An action or event that causes certain failure for an enterprise, अशी कृती अथवा घटना ज्यामुळे अपयश येते.’
वापर : The downgrading of their food quality rating prove to be a kiss of death for the restaurant.

गल्लत करू नका 
‘Greave’ (noun) म्हणजे ‘A piece of armour used to protect the shin, नडगीच्या भागाचे संरक्षण करण्यासाठी वापरले जाणारे कवच’ आणि 
‘Grieve’ (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे ‘To feel intense sorrow, अति दु:ख होणे.’
Greave : The sword hit hard on his shin but the warrior escaped without a bruise owing to the iron greave.
Grieve : He grieved for his father for months.

ही कुठली भाषा? 
आपण जो ‘Lucky dip’ हा शब्द वापरतो तो ब्रिटनमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमधला आहे. त्याला अमेरिकेमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमध्ये ‘Grab bag’ असे म्हणतात. A lucky drip is better known in India as a lucky draw.

जमली आमची जोडी 
‘Exercise’ या क्रियापदाचा आणि ‘Influence’ या नामाचा एकत्र वापर केला जातो.
उदा : Trump has exercised enormous influence over institutions ranging from the FBI to the State Department.
अर्थ : Exercise influence म्हणजे ‘प्रभाव टाकणे.’

‘Abuse’ या क्रियापदाचा आणि ‘Power’ या नामाचा एकत्र वापर केला जातो.
उदा : The blatant abuse of power by some politicians is appaling.
अर्थ : Abuse power म्हणजे ‘अधिकारांचा गैरवापर करणे.’

आजच्या ठळक बातम्या 
बातमी : Apocalypse now.
बातमीचा अर्थ : The human race is under threat owing to the perils of climate change.
स्पष्टीकरण : The headline uses the word ‘Apocalyse’ that actually means ‘the complete final destruction of the world as described in the biblical book of Revelation’, to underline how serious the threat of climate change is and how the human race might be under threat owing to the ill effects of climate change.

शब्द एक, अर्थ दोन 
Tell (verb) : (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) To communicate information to someone in spoken or written words, सांगणे.
उदा : He told me he would visit us.

Tell (verb) : (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) (Relating to a particular factor) म्हणजे To play a part in the success or failure of someone or something, एखाद्याच्या यशामध्ये अथवा अपयशामध्ये वाटा असणे.
उदा : The lack of fitness had started telling on him as far as his performances were concerned.

Run (verb) : (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे To move at a speed faster than a walk, पळणे.
उदा : He ran as fast as he could to save himself from the dog who was trying to bite him.

Run (noun) : (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) (used informally) म्हणजे A unit of scoring achieved by hitting the ball so that both batsmen are able to run between the wickets, धाव.
उदा : Victory was nearly assured. They only needed one run from the last over.

संबंधित बातम्या