शब्दाशब्दांत

संदीप नूलकर, व्यावसायिक अनुवाद कंपनीचे संचालक 
सोमवार, 12 ऑक्टोबर 2020

शब्दाशब्दांत
माहिती असलेल्या-नसलेल्या असंख्य शब्दांविषयी बरेच काही...

खाते उघडणे 

काय सांगताय काय! 
एखाद्याच्या वागणुकीबाबत तक्रार करणे यासाठी आपण साधारणतः ‘To complain’ हे क्रियापद वापरतो. परंतु त्याचा वापर थोडा जड व औपचारिक आहे. आपल्या घरासमोर पडलेल्या कचऱ्याबाबत आपण महापालिकेमध्ये करू त्या तक्रारीसाठी आपण ‘to complain’ हे क्रियापद वापरू शकतो, परंतु शाळेच्या वर्गात एखाद्या मुलाने केलेली खोडी जर आपण सरांच्या किंवा बाईंच्या निदर्शनास आणून दिली तर ‘To tell on someone’ या वाक्प्रचाराचा उपयोग करणे अधिक योग्य ठरेल. 

आहेत असेही काही शब्द! 
ॲवंक्युलर 
शब्द - Avuncular (Adjective) 
उच्चार - ॲवंक्युलर. 
व्युत्पत्ती - From Latin avunculus "maternal uncle," diminutive of avus. 
अर्थ - Kind and friendly towards a younger or less experienced person, लहान व आपल्याहून कमी अनुभव असलेल्यांशी आपुलकीने वागणारा. 
वापर - The rector’s avuncular behaviour was the reason why the students loved him. 

कंपंक्शन 
शब्द - Compunction (Noun) 
उच्चार - कंपंक्शन. 
व्युत्पत्ती - From Old French compunction, from Late Latin compunctionem "remorse; a stinging or pricking", noun of action from past-participle stem of Latin compungere "to severely prick, sting," from com-, here and pungere "to prick, pierce." 
अर्थ - A feeling of guilt, आपले चुकले असल्याची अथवा अपराधीपणाची भावना. 
वापर - The Minister rarely had any compunctions about behaving rudely with journalists. 

परदेशी पाहुणे 
बों वोयाज 
The English language has borrowed the word ‘bon voyage’ from French. It means ‘happy journey, आपला प्रवास सुखाचा होवो.’ 
वापर - Friends and family of the newly married couple were at the railway station to see them off and wish them bon voyage. 

वा! वा! वाक्प्रचार 
Teach to the test म्हणजे To teach students using methods intended primarily to improve their performance on an examination rather than to enhance their understanding of a subject, परीक्षेमध्ये चांगले मार्क मिळण्याच्या दृष्टीने शिकवणे. 
वापर - If students are more interested in getting marks than acquiring knowledge, we cannot fault teachers for teaching for the test. 

Wish someone well म्हणजे To feel or to express a desire for someone’s well-being, एखाद्याचे चांगले चिंतणे. 
वापर - We paid my uncle a visit at the hospital, talked for a while, wished him well and left soon. 

गल्लत करू नका 
Coup (Noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे A sudden, violent and illegal seizure of power from a Government, बळाने केलेले सत्तापरिवर्तन. 
Coupé (Noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे A car with a fixed roof, two doors and a sloping rear, दोन दारे असलेली, मागे न घेता येणाऱ्या छपराची गाडी. 
Coup : North Korea is a country where a political coup can never be ruled out. 
Coupé : He spent a fortune buying that swanky coupé. 

 

ही कुठली भाषा? 
आपण जो ‘Market garden’ हा शब्द वापरतो तो ब्रिटनमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमधला आहे. त्याला अमेरिकेमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमध्ये ‘Truck farm’ असे म्हणतात. A truck farm or market garden is a place where vegetables and fruits are grown for sale. 

जमली आमची जोडी  
Give या क्रियापदाचा आणि relief या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा. The financial package announced by the Government gave welcome relief to families living below the poverty line. 
अर्थ - Give relief  म्हणजे दिलासा देणे. 

Open या क्रियापदाचा आणि account या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा. Crores of Indians have now opened bank accounts, many of them for the first time.
अर्थ - Open account म्हणजे खाते उघडणे. 

आजच्या ठळक बातम्या 
बातमी - Djokovic “ousted” 
बातमीचा अर्थ - Djokovic was disqualified. 
स्पष्टीकरण - The headline cleverly uses quote marks to imply that the verb ousted is not used in its usual sense which is to be defeated but in the sense of disqualified after inadvertently hitting a line judge with a ball.

शब्द एक, अर्थ दोन 
Rack (Verb) - (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) To cause extreme pain, अति त्रास देणे. 
उदा. Having let his team down, the footballer was racked with guilt. 

Rack (Noun) - (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) A framework, typically with rails, bars, hooks, or pegs for holding or storing think, खुंटाळे, वस्तू ठेवण्याची व्यवस्था. 
उदा. The mason jars were stored neatly on a jar rack. 

Blink (Noun) - (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे A moment’s hesitation, क्षणभराची द्विधा मनःस्थिती. 
उदा. He loved her so much that he was willing to give up his father’s wealth without a blink just to be able to marry her. 

Blink (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे To shut and open the yes quickly, डोळे पटकन उघडमीट करणे. 
उदा. A strong wind was blowing on the field and the players had to blink often to avoid the dust from entering their eyes.

संबंधित बातम्या