गोडाधोडाचा नैवेद्य

सुप्रिया खासनीस, चिंचवड
सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2020

नवरात्रातील शेवटचा आणि महत्त्वाचा दिवस म्हणजे दसरा. या दिवशी नैवेद्यासाठी पुरणपोळीसह इतर पक्वान्ने केली जातात. नैवेद्यासाठी आवडतील अशा काही पाककृती...

बदाम रबडी
साहित्य : दोन लिटर दूध, पुरेशी साखर, केशर किंवा केशरी रंग, वेलदोड्याची पूड, दीड ते २ वाट्या बदामाचे पातळ काप.
कृती : शक्यतो पसरट भांड्यात किंवा कढईमध्ये दूध आटण्यासाठी ठेवावे. दूध आटवत असताना सारखे हलवावे. चांगली रबडी होण्यासाठी २ लिटर दूध १ लिटरपर्यंत आटवावे. नंतर पुरेशी साखर घालून एक उकळी आणावी. आता त्यात केशर, वेलदोड्याची पूड घालावी व खाली उतरवून ठेवावे. प्रथम बदाम १०मिनिटे कोमट पाण्यात भिजवावेत. नंतर त्याची साले काढून पातळ काप करून रबडीत घालावे. चांगले हलवून एकसारखे करावे. रबडी थंड खाण्यास चांगली लागते, त्यामुळे खायला देताना ती थंड द्यावी.

सीताफळ रबडी
साहित्य : दोन लिटर दूध, बदाम काप, पिस्ते काप, गरजेनुसार साखर, ४०० ते ५०० ग्रॅम सीताफळाच्या गर (पल्प).
कृती : प्रथम एका पसरट भांड्यात दूध घेऊन ते आटवायला ठेवावे. साधारण सव्वा लिटर दूध होईल इतपत आटवावे. नंतर तयार सीताफळाचा गर किंवा सीताफळे उपलब्ध असतील, तर त्यातील बिया काढून अर्धा किलो गर घ्यावा. दूध थंड झाल्यावर त्यात पुरेशी साखर व सीताफळाचा गर घालून एकसारखे करावे. सीताफळ रबडी पूर्ण गार झाल्यावर त्यात बदामाचे किंवा पिस्त्याचे काप घालावेत. ही रबडी जेवढी थंड, तेवढी जास्त चांगली लागते. तसेच त्याला सीताफळाचा वासही सुंदर येतो.

बासुंदी
साहित्य : दोन लिटर दूध, पुरेशी साखर, केशर अथवा केशरी रंग, वेलदोड्याची पूड, बदाम, चारोळी.
कृती : शक्यतो पसरट भांड्यात दूध आटवण्यासाठी ठेवावे. आटवताना सारखे हलवत राहावे. चांगली दाट बासुंदी होण्यासाठी दोन लिटर दुधाचे अंदाजे चार ते साडेचार वाट्या दूध झाले पाहिजे. दूध आटल्यानंतर त्यात पुरेशी साखर घालून चांगली उकळी आणावी व भांडे खाली उतरवून ठेवावे. नंतर त्यात केशर, वेलदोड्याची पूड, चारोळी, बदामाचे काप घालावेत व बासुंदी थंड करण्यासाठी ठेवावी.

श्रीखंड
साहित्य : एक किलो मलईचा चक्का, १ किलो साखर, वेलदोड्याची पूड, चारोळी, काजू, केशर, थोडेसे दूध (अंदाजे पाव वाटी).
कृती : पुरणयंत्रातून एक डाव चक्का व एक डाव साखर असे एकत्र करून गाळावे. त्याप्रमाणे बाकी सर्व चक्का व साखर घालून फिरवून काढावे. थोड्या दुधात केशर भिजत घालावे. नंतर हे कालवलेले केशर तयार केलेल्या चक्क्यात घालावे व चांगले ढवळावे. नंतर त्यात वेलदोड्याची पूड, चारोळी, काजू काप घालून एकसारखे करावे. श्रीखंड शक्यतो आदल्या दिवशी करून ठेवावे, म्हणजे मुरल्यावर ते जास्त चविष्ट लागते.

आम्रखंड
साहित्य : अर्धा किलो चक्का, अर्धा किलो साखर, २ वाट्या हापूस आंबा रस किंवा तयार पल्प, थोडे काजू.
कृती : चक्का व साखर एकत्र करून पुरणयंत्रातून काढावे. नंतर त्यात आंब्याचा रस घालून मिश्रण एकजीव करावे. आंबा घातल्यावर दुसरा कोणताही इसेन्स किंवा रंग घालण्याची गरज नाही. नंतर त्यात काजूचे तुकडे घालावेत.

पाईनॲपल खंड (अननस श्रीखंड)
साहित्य : अर्धा किलो चक्का, अर्धा किलो साखर, साधारण वाटीभर बारीक चिरलेले अननसाचे तुकडे, पुरेसा पाईनॲपल इसेन्स.
कृती : प्रथम चक्का चांगला फेटून घ्यावा. नंतर साखर घालून मिश्रण चांगले एकसारखे करावे. थोड्या वेळाने अननसाच्या फोडी घालाव्यात. पुन्हा एकसारखे करावे. थोडा पाईनॲपल इसेन्स घालून काजू पिस्त्याचे काप घालावेत. अननसाचा सुरेख स्वाद येऊन पाईनॲपल खंडाचा रंगही छान दिसतो. ज्यावेळी अननस उपलब्ध नसेल, त्यावेळी पूर्ण पाईनॲपल इसेन्सचा वापर केला तरी चालतो.

गुलाबजाम (पाकातले)
साहित्य : दोन वाट्या खवा, अर्धी वाटी आरुरुट पीठ किंवा मैदा, तळण्यासाठी तूप किंवा रिफाइंड तेल, ३ वाट्या साखर, चिमूटभर खाण्याचा सोडा.
कृती : आरुरुट किंवा मैदा पाण्यात भिजवून घेऊन तो खव्यामध्ये मळावे. त्यात सोडा घालून मळावे. कणकेसारखे सैल पीठ असावे. त्यासाठी आवश्‍यक असल्यास थोडे पाणी हाताला लावावे. मळलेल्या खव्याचे लहान गोल किंवा लांबट आकाराचे गोळे करावेत. मंदाग्नीवर तेलात छान तळावेत. लालसर रंग आल्यावर गुलाबजाम तयार होतात. साखरेचा एकतारी पाक करून गरम पाकात गुलाबजाम सोडावेत. आवडत असल्यास रोज इसेन्स पाकात घालावा.

खव्याची पोळी
साहित्य : एक वाटी खवा, दीड वाटी पिठीसाखर, वेलची पूड, पाऊण वाटी बारीक रवा, पाऊण वाटी मैदा, पाव वाटी तेल, पाव वाटी खसखस, चवीपुरते मीठ, तांदळाची पिठी.
कृती : तूप घालून खवा चांगला तांबूस भाजावा. खसखस भाजून बारीक कुटून घ्यावी. खवा गार झाल्यावर मिक्सरमधून बारीक वाटून घ्यावा. नंतर त्यात बारीक केलेली खसखस, वेलचीपूड पिठीसाखर घालून सर्व मिश्रण एकजीव करून सारणाचा गोळा तयार करावा. तेल व मीठ घालून रवा, मैदा चांगला घट्ट भिजवावा. नंतर गोळा कुटून मऊ करावा. गुळाच्या पोळीप्रमाणे दोन पाऱ्या लाटाव्यात. एका पोळीवर खव्याचा गोळा घालावा व त्यावर दुसरी पारी ठेवून सर्व कडा चांगल्या बंद कराव्यात. पातळ पोळी लाटावी व मंदाग्नीवर तव्यावर चांगली भाजून गार करायला ठेवावी.

मूग डाळीचा शिरा/हलवा
साहित्य : एक वाटी मुगाची डाळ, १ वाटी साखर, अर्धा ते पाऊण वाटी तूप, वेलदोड्याची पूड, काजू, बेदाणे, केशर किंवा केशरी रंग, दीड ते २ वाट्या दूध.
कृती : हलवा करण्यापूर्वी मुगाची डाळ चार ते पाच तास पाण्यात भिजत घालावी. नंतर स्वच्छ धुऊन मिक्सरमधून बारीक वाटून घ्यावी. कढईत तूप गरम करायला ठेवावे. तूप गरम झाल्यावर त्यात वाटलेली डाळ घालून ती बदामी रंग येईपर्यंत भाजावी. तूप सुटू लागल्यावर त्यातील तूप काढून घ्यावे. नंतर त्यात दूध व केशर घालून डाळ चांगली शिजवावी. दुधाऐवजी पाणी घातले तरी चालते. डाळ चांगली मऊ झाल्यावर त्यात साखर घालावी. चांगली वाफ आल्यावर उतरवून त्यात वेलदोड्याची पूड, काजूचे काप, बेदाणे घालावे व नंतर बाजूला काढून ठेवलेले तूप कडेने सोडावे.

रसमलई
रसगुल्ले 
साहित्य - तयार पनीर, थोडा मैदा, डाळीएवढा सोडा, पाकासाठी साखर.
कृती - तयार पनीर घेऊन चांगले मळावे. नंतर त्यात सोडा व मैदा घालून पुन्हा खूप मळावे. साखरेचा कच्चा पाक तयार करावा. मळून घेतलेल्या पनीरचे सुपारी एवढ्या आकाराचे गोल अगर चपटे गोळे करावेत व ते पाक उकळत असताना त्यात टाकावेत. मधून मधून वर पाण्याचा हबका मारावा, म्हणजे पाक घट्ट होणार नाही. रसगुल्ला भांड्यात पाणी घेऊन त्यात टाकून बघावा. एकदम तळाला गेला तर तयार झाला असे समजावे.

रसमलई 
साहित्य : एक लिटर दूध, अर्धी वाटी साखर, १ चमचा कॉर्नफ्लोअर, बदाम, पिस्ते, तयार रसगुल्ले.
कृती : दूध आटवून पाऊण लिटर करावे. दाटपणा येण्यासाठी एक चमचा कॉर्नफ्लोअर दुधाला लावावे. नंतर त्यात साखर, बदाम, पिस्ते काप सोडावेत आणि तयार केलेले रसगुल्ले सोडावेत. आवडत असल्यास गार झाल्यावर थोडे गुलाब पाणी शिंपडावे. रसमलई जितकी थंड, तितकी ती खायला चांगली लागते. शक्यतो फ्रीजमध्ये ठेवावी.

सफरचंदाचा हलवा
साहित्य : चार चांगली सफरचंद, १ वाटी साखर, १ वाटी बारीक रवा, पाव वाटी बेदाणे, २ चमचे केवडा इसेन्स, अर्धा मिल्कमेडचा डबा.
कृती : रवा तुपावर खमंग भाजावा. त्यात एक वाटी गरम पाणी घेऊन किंचित मीठ घालावे. ते रव्यात घालून शिजण्यास ठेवावे. रवा शिजल्यावर त्यात साखर घालावी. सफरचंदाची साले, बिया काढून त्याच्या फोडी कराव्यात. थोड्या पाण्यात फोडी शिजवून घ्याव्यात. शिजलेल्या फोडी शिऱ्यामध्ये घालून मिश्रण हलवावे. नंतर इसेन्स, बेदाणे घालून हलवावे. कडेने मिल्कमेड मिश्रण सोडावे व हलवावे. गरम, थंड कसाही खाता येतो.

रसमंजिरी
साहित्य : दोन लिटर दूध, गुलाबजामसाठी अर्धी वाटी खवा, १ वाटी साखर, पाव वाटी शेवया, आरुरुट, तूप बदामाचे काप, केशर किंवा केशरी रंग, वेलदोड्याची पूड.
कृती : नेहमीच्या गुलाबजामच्या कृतीप्रमाणे खव्यामध्ये आरुरुट घालून सुपारीएवढ्या आकाराचे गुलाबजाम करावेत. एक वाटी साखरेच्या पाकात ते मुरण्यास ठेवावे. शेवया बदामी रंग येईपर्यंत तुपावर परतून त्यावर लगेच पाणी घालून त्या निथळत ठेवाव्यात. दूध आटवून निम्मे करावे व थोडे थंड झाल्यावर पाकासकट गुलाबजाम, शेवया, केशर, बदामाचे काप, वेलदोड्याची पूड घालून हलक्या हाताने ढवळावे व एक उकळी आणून खाली उतरवावे.

खीरमोहन
साहित्य : पाव किलो तयार पनीर, पाव किलो खवा, ५० ग्रॅम मैदा, किंचित सोडा, बेदाणे, वेलदोड्याची पूड, तूप.
कृती : पनीरमध्ये खवा, मैदा व किंचित सोडा घालून खूप मळावे. या मळलेल्या गोळ्यांचे लांबट गोल आकाराचे लहान लहान गोळे करून घ्यावेत. गोळे तयार करताना त्यात बेदाणे घालावेत. हे गोळे मंदाग्नीवर तुपात लाल रंग येईपर्यंत तळावेत. साखरेचा कच्चा पाक तयार करून त्यात हे तळलेले गोळे (खीरमोहन) घालावे. पाच ते दहा मिनिटे पाकात ठेवल्यावर बाहेर काढावेत. नंतर पाक पुन्हा गॅसवर ठेवून जरा पक्का पाक तयार करावा. त्यात हे खीरमोहन घालावे व गार होण्यासाठी ठेवावे.

संबंधित बातम्या